تقسیم بندی آجر بر اساس ماده اولیه ی پایه :
در تقسیم بندی آجر بر اساس ماده اولیه ی پایه ملاک ماده ای است که سهم مهمتری را در شکل گیری آن محصول ایفا می کند.
1- آجرهای پایه رسی
نخستین گروه در این تقسیم بندی آجرهای پایه رسی می باشد.
متریال اصلی این دست از آجرها خاک رس است.
از قدیمی ترین انواع آجر است که برای تهیه آن در روزگاران قدیم ابتدا گِل تهیه شده از ترکیب خاک رس ، آب و گاهاً کمی ماسه را پس از ورز دادن بسیار توسط کارگران خشت زن با فشار دست درون قالبهای مخصوص (عمدتاَ چوبی) وارد و بعد از زمانی مشخص از قالب جدا نموده و در فضایی باز در معرض تابش و حرارت مستقیم خورشید قرار می دادند به گونه ای که رطوبت سطح و عمق خشت ها برطرف شود این مرحله می توانست پایان عملیات تولید و استفاده از محصول همچون صدها و شاید هزاران سال گذشته باشد، به مرور و با پیشرفت و توسعه ی پروسه ساخت ابنیه مرحله ای دیگر به عملیات تولید آجر که تا مرحله خشت خشک پیش رفته بود اضافه شد ، پخت خشتهای خشک در کوره های مخصوص و تبدیل آن به آجر، در این مرحله رطوبت خشتها به صورت 100% از بین رفته و با توجه به قرار گرفتن در معرض حرارت بالای کوره طی ساعات متوالی از وزن آجرها کاسته و قوام بیشتری پیدا می کنند و نهایتاً خشت خام به آجر پخته تبدیل می شود.
طی یک قرن اخیر و اختصاصاً سه دهه گذشته با پیشرفت مستمر تکنولوژی و توسعه ی ماشین آلات و تجهیزات، صنعت تولید آجر نیز دچار تحولاتی بنیادین شد، دیگر به مانند گذشته این نیروی انسانی نبود که عامل اصلی و پیش برنده پروسه تولید آجر باشد امروزه دیگر به ندرت شاهد کارگران خشت زن و دست و پنجه نرم کردن طاقت فرسای آنان با قالب های چوبی هستیم.
ارتقاء کیفیت ، افزایش کارایی ، تنوع و تولید انبوه محصولات ، تسهیل فعالیت های فیزیکی نیروی انسانی و کاهش خطاهای انسانی از جمله دستاورد های عصر مدرنیته در صنعت آجر است.
از جمله آجر های پایه رسی که امروزه تولید می شود می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
– سفال دیواری
– سفال سقفی
– آجر فشاری
– فندوله
– نمای ده سوراخ
– آجر لفتون
– آجر بهمنی
– آجر نمای پلاکی
– آجر نمای دوغابی
– آجر نمای نیمه
2- آجرهای پایه شیل
ماده اصلی و اولیه ی این دست آجرها سنگ شیل است.
شیل نوعی سنگ رسوبی آواری دانهریز است که بر اثر سخت شدگی کانی های رسی بسته به منطقه و شرایط جغرافیایی و محیطی طی میلیون ها سال با کانی ها یی نظیر کوارتز، کلیست ، فلدسپاتی ، میکا و مواد آلی دیگری نیز ترکیب می شود. نسبت رس به دیگر کانیها متغیر است. شیل با شکستگیها یا لایهبندی موازی با ضخامت کمتر از یک سانتیمتر شناخته میشود. شیل دانه ریز ترین سنگ رسوبی آواری است.
برای تولید آجر از سنگ شیل نیاز به آسیاب های فوق العاده قدرتمند با توانایی کاستن قطر دانه های تشکیل دهنده سنگ شیل به میزان بسیار پایین می باشد ، و بدین ترتیب ماباقی پروسه تولید به مانند نمونه های رسی است.
این دست از آجرها در بازار به نام آجر شیل شناخته می شوند و در نمای ساختمان مورد استفاده قرار می گیرند.
برای تولید آجر از سنگ شیل نیاز به آسیاب های فوق العاده قدرتمند با توانایی کاستن قطر دانه های تشکیل دهنده سنگ شیل به میزان بسیار پایین می باشد ، و بدین ترتیب ماباقی پروسه تولید به مانند نمونه های رسی است.
این دست از آجرها در بازار به نام آجر شیل شناخته می شوند و در نمای ساختمان مورد استفاده قرار می گیرند.
از جمله آجر های پایه شیل که امروزه تولید می شود می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
– آجر نما ده سوراخ
– آجر نما نیمه
– آجر نما نیمه سوراخدار
– آجر نما پلاکی
– آجر نما دوغابی
– آجر نما سه سانت
3-آجرهای پایه نسوز
ماده اصلی و اولیه ی این دست آجرها خاک نسوز است.
جدیدترین نوع آجر است که به علت مزایای زیاد، در ساختمان های امروزی مورد استفاده قرار می گیرد. آجر نسوز از نظر ساختاری با سایر آجرها متفاوت است. مواد اولیه ساخت آن شامل کانی ها و پوکه های معدنی نسوز نظیر سیلیکات ، آلومینیا ، سیلیس و زیکن می باشد. ساختار مولکولی این نوع آجر منظم و مقاوم است و در دماهای بالا متلاشی نمی شود.
آجر نسوز خاصیت فیزیکی و شیمیایی خود را در درجه حرارت های بالا حفظ می کند و تحمل گرمایی آن بالاست به همین علت برای پوشش دیوارهای داخلی شومینه و کوره های پخت نیز استفاده می شود.
از جمله خصوصیات آجر های تولید شده از خاک نسوز:
– چگالی و تخلخل
– استحکام فشاری سرد
– استحکام خمشی گرم
– استحکام خمشی سرد
– هدایت حرارتی
– انبساط حرارتی
– مقاومت در برابر شوک حرارتی
– مقاوت به خوردگی
– مقاومت در برابر ضربه
– مقاومت در برابر خزش
– مقاومت سایشی
– دیرگدازی

4- آجرهای ترکیبی:
ماده اصلی و اولیه ی این دست آجرها در واقع از ترکیبات مختلفی از مواد اولیه دسته های دیگر آجر به وجود می آید که بنا به شرایط در مواردی خاص تولید و مورد استفاده قرار می گیرد.